Inspirujemy

Emocje i relacje – domowe zadania dla dzieci młodszych

W związku z koniecznością prowadzenia zdalnego nauczania od jakiegoś czasu przesyłam „moim przedszkolakom” propozycje rożnych aktywności w ramach tzw. terapii psychologicznej.

To co ja proponuję ma na celu podpowiadanie rodzicom, jak w codziennych sytuacjach mogą wspierać rozwój emocjonalny i społeczny swoich pociech.

Są to głównie zadania, które można wykonać całą rodziną (także ze starszym lub młodszym rodzeństwem), mające na celu budowanie pozytywnych relacji oraz odreagowanie napięcia emocjonalnego. Czasem podsyłam jakieś karty pracy, ale wszystkie zadania można wykonać bez nich. Tu ich nie umieszczam, bo wyobrażam sobie, że autorzy publikacji, z których korzystam nie chcieliby, by ich praca hulała po internecie ot tak. Na dole napiszę wam jednak pozycje, z których korzystam, na zasadzie czerpania materiałów lub inspiracji. 

To na czym zależy mi najbardziej, gdy wysyłam zadania to:

  • zadbanie o to, by zadania ode mnie nie były dodatkowym obciążeniem dla rodziców (sama pracuję z domu mając dwójkę dzieci, w tym jedno, które uczy się zdalnie i drugie, które chce uczyć się zdalnie tego co starsze 😂)
  • wykorzystanie okazji do tego, by zachęcić rodziców do pozytywnych interakcji z dzieckiem
  • kształtowanie komunikacji sprzyjającej nazywaniu emocji i potrzeb

Poniżej zadania z kolejnych tygodni, tak jak wysyłam je rodzicom. Może coś wam się spodoba. 

Zadanie nr 1

Poświęć przynajmniej 15 minut dziennie na wspólną zabawę z dzieckiem, w której to ono będzie nadawać rytm i decydować. Bez rozpraszaczy: sprawdzania telefonu, mieszania zupy, porządkowania itp. Zapytaj dziecko co chce porobić lub dołącz się do zabawy. Pozwól dziecku kierować, decydować, przydzielać role i wymyślać. Nie dbaj o porządek, niech ograniczeniem będzie jedynie bezpieczeństwo. Nie ulepszaj i nie zmieniaj zabawy. Ona nie musi być edukacyjna ani kreatywna, ma być zabawna. Daj dziecku 100% uwagi i zaangażowania. Bądź ciekawy jego zainteresowań i pomysłów bez oceniania. Możecie razem rysować, lepić, budować, skakać, tańczyć a nawet grać w grę komputerową (może to jest czas kiedy dziecko pokaże Ci kawałek swojego świata, a ty spróbujesz tam wejść). Mało mów, dużo słuchaj. Ciesz się wspólnym czasem. Niech dziecko wie, że wspólna zabawa to przyjemność.

Co daje wspólna zabawa na dziecięcych zasadach?

– dziecku daje poczucie bycia dostrzeżonym, ważnym i wartościowym,

– pozwala odreagować emocje w zabawie,

– pomaga zbudować silną więź rodzica z dzieckiem,

– rozwija umiejętności komunikacyjne,

– kształtuje u dziecka umiejętność podejmowania decyzji, a przez to wspiera pewność siebie,

– daje radość i poczucie bliskości,

– rodzicowi daje szansę odpocząć poprzez oddanie kontroli.

Zadanie nr 2

Polecenie:

Zastanów się i narysuj (lub napisz, bo zachęcamy, by inni członkowie rodziny też wykonali to zadanie – robi się wtedy ciekawie i często zabawnie) jaki prezent sprawiłby radość osobom w Twojej rodzinie: mamie, tacie, rodzeństwu, babci itp.

Co daje taka zabawa:

– ćwiczy empatię
– doskonali umiejętność rozumienia innych osób
– motywuje do przyjęcia punktu widzenia innego niż własny
– pozwala dowiedzieć się czegoś o innych
– buduje pozytywne relacje

Inne wersje tej zabawy: zgadnij co najchętniej zjedliby na śniadanie członkowie twojej rodziny; co inne osoby lubią robić w wolnym czasie; co najbardziej złości każdą z osób; jaki jest ulubiony smak lodów każdego z was; czego boi się każda z osób itp.

Zadanie nr 3

Dzisiaj  ćwiczenie do wykonania przy okazji. Podczas zasypiania, przy posiłku, pieczeniu, a nawet porządków. Temat: wdzięczność.

Polecenie:

Poświęćcie kilka chwil w ciągu dnia na zwrócenie uwagi na to, co dobre i za co jesteście wdzięczni. Postarajcie się, by część waszych uwag dotyczyło dziecka, tego co robi, co wnosi do waszej rodziny. Możecie dokończyć jedno z poniższych zdań, ale ułożyć własne:

– lubię kiedy…
– z przyjemnością patrzę jak…
– dzisiaj był dobry dzień bo…
– najmilsza chwila dzisiaj to…
– jestem wdzięczny/na za to, że…
– lubię być twoją mamą/ twoim tatą…
– dzisiaj przyjemność sprawiło mi…

Warto zachęcić dziecko do wspólnej rozmowy, wyrażania zadowolenia, wdzięczności, zwracania uwagi na to co miłe i przyjemne.

Dobrze jeśli ćwiczenie stanie się codziennością i dobrym zwyczajem waszej rodziny.


Co daje takie ćwiczenie:

– buduje przyjemną atmosferę w rodzinie
– sprzyja budowaniu pozytywnych relacji z dziećmi
– równoważy negatywne komunikaty, które codziennie docierają do was i do dziecka
– sprzyja pozytywnej neuroplastyczności – uczy pozytywnego myślenia
– buduje odporność psychiczną

Zadanie nr 4

Tym razem temat wiary w siebie i pewności.

Zaczynamy od rozmowy z dzieckiem na temat tego, co dziecko już potrafi robić, czego nauczyło się od momentu narodzin. Można w tym celu wykorzystać karty pracy z rysunkami różnych czynności i poprosić by dziecko wskazało lub zakreśliło, które z przedstawionych czynności potrafi wykonać samodzielnie. Być może są też takie, które potrafi zrobić z niewielką pomocą. Możemy też to ćwiczenie wykonać ustnie lub samodzielnie narysować to co dziecko potrafi.

Podkreślamy fakt, że wszyscy uczymy się całe życie. Większość rzeczy, które zaczynamy robić wydają nam się trudne i często nie wychodzą tak jakbyśmy chcieli. To nic – ważne żeby się nie poddawać.

Po wykonaniu tej części poszukujemy z dzieckiem innych umiejętności, które ono posiada. Być może świetnie buduje z klocków, potrafi rozśmieszyć kogoś z rodziny, umie nakryć do stołu albo nakarmić domowe zwierzątko.

Na koniec zastanawiamy się z dzieckiem, czego chciałoby się nauczyć? Co chciałoby potrafić robić lepiej? Co chce ćwiczyć? Jednocześnie poszukujemy korzyści jakie dziecko może mieć z opanowania danej czynności, co pobudza naturalną, wewnętrzną motywację do rozwoju np. jeśli dziecko chce nauczyć się robić ciasteczka możemy zapytać: co się stanie, gdy będziesz już to potrafił/ła? Kto na tym skorzysta? Po co Ci to potrzebne? 

Co daje takie ćwiczenie:

– buduje pewność siebie
– pozwala dostrzec swoje umiejętności
– kształtuje zaufanie do siebie
– pobudza motywację wewnętrzną
– zachęca do samodzielności

Zadanie nr 5

Przyglądamy się z dzieckiem ilustracjom (szukamy takich, na których dziecko przygląda się zabawie innych dzieci), zastanawiamy się co tam widać (możemy poszukać odpowiednich ilustracji w internecie – jest ich na pęczki). Proponujemy dziecku trzy możliwe zachowania się w tej sytuacji i zachęcamy do wyboru tego, co dziecku wydaje się najbardziej skuteczne. 

 

Możemy wspierać dziecko w widzeniu konsekwencji różnych wyborów zadając pytania:

– co może się stać jeśli….( będziesz czekał, zaczniesz śmiać się  z dzieci, zaproponujesz, że będziesz bramkarzem)?
– co byś zrobił/ła gdyby ktoś… (zabrał ci to czym się bawisz, przyglądałby Ci się podczas zabawy, zaproponował, że zrobicie coś razem)?

Możemy poszerzyć ćwiczenie wymyślając różne sytuacje z życia codziennego i proponując, różne rozwiązania (bardziej lub mniej poważne) np.

  • Co może zrobić dziecko, które chce pobawić się z mamą/tatą?

a) zacząć ciągnąć mamę/ tatę za rękę
b) chodzić i marudzić, że się nudzi
c) poprosić rodzica o wspólną zabawę w wolnej chwili.
d)…

  • Co może zrobić dziecko, któremu rodzic nie chce kupić kolejnej zabawki?

a) głośno krzyczeć i mówić przykre słowa
b) chodzić i prosić tak długo aż rodzic się zgodzi
c) ustalić z rodzicem jak może uzbierać na wymarzoną zabawkę
d)…

  • Co może zrobić rodzic, którego dziecko odmawia sprzątania zabawek:
    a) wyjść i trzasnąć drzwiami
    b) wyrzucić wszystkie zabawki do kosza
    c) poczekać chwilę, aż dziecko skończy się bawić
    d) ustalić z dzieckiem kiedy będzie dobra pora na sprzątanie
    e)…

Lista możliwych sytuacji oraz odpowiedzi jest nieograniczona. Poziom trudności dostosowujemy do możliwości dziecka, a temat do tego co dziecku bliskie. Dziecko może wymyślać swoje odpowiedzi. 

Za każdym razem możemy dopytać: co się wtedy stanie? Jak to się skończy? Czy wszyscy będą zadowoleni?

Zadanie nie służy wytykaniu dziecku trudnych zachowań, ale do poszukiwania nowych rozwiązań w atmosferze zabawy. Warto praktykować wtedy, kiedy i dorosły i dziecko są w dobrym nastroju.

Co daje takie ćwiczenie:

– rozwija umiejętność przewidywania skutków różnych zachowań
– uczy współpracy
– doskonali logiczne myślenie
– ćwiczy empatię
– uczy dostrzegania potrzeb innych osób
 – buduje pozytywne relacje między rodzicem i dzieckiem

Zadanie nr 6

Ćwiczenie rozpoznawania i nazywania emocji różnych osób w różnych sytuacjach.

Do tego zadania możemy wykorzystać ilustracje różnych zdarzeń w wyniku których ktoś jest: smutny, zezłoszczony, zadowolony, zraniony itp.  Zadaniem dziecka jest odgadnięcie emocji bohaterów i nazwanie ich.

 

Ćwiczenie może także stanowić okazję do rozmowy o tym, jak możemy wspierać innych w różnych sytuacjach:

– co zrobić, gdy widzimy że ktoś jest smutny?
– jak zareagować, gdy widzimy, że ktoś jest mocno zdenerwowany?
– co możemy zrobić, gdy przez przypadek zrobimy komuś przykrość?
– co czujemy, gdy obok nas jest ktoś szczęśliwy?
– jak możemy pomóc komuś kto się boi?
– jak myślisz, co pomaga mamie/tacie/rodzeństwu, gdy jest im źle?
– …

Warto wykorzystać to ćwiczenie do tego, by poznać co pomaga dziecku kiedy przeżywa różne emocje lub jest wytrącone z równowagi:

– co tobie pomaga, gdy jest ci źle?
– co mogę zrobić żeby pomóc ci się uspokoić, gdy się złościsz?
– co dodaje Ci odwagi, gdy się boisz?
– co lubisz robić, gdy jesteś szczęśliwy/wa?
 – …

Ważne, by nie zadawać dziecku wszystkich pytań po kolei, a raczej traktować je jako sposób na poznanie dziecka i jego sposobu przeżywania w różnych codziennych sytuacjach. Warto mieć te pytania na uwadze, a okazja do ich zadania sama się nadarzy.

Co daje takie ćwiczenie:

– buduje świadomość emocji innych osób oraz pozwala ćwiczyć ich rozpoznawanie
– kształtuje samoświadomość i empatię
– sprzyja samoregulacji emocji
– pozwala lepiej poznać dziecko i jego potrzeby

Mam nadzieję, że te pomysły będą dla was przydatne. Podzielcie się swoimi spostrzeżeniami. 

Źródła kart pracy:

  • „Narysuj emocje. Ćwiczenia w rozpoznawaniu i nazywaniu stanów emocjonalnych”; Wydawnictwo Harmonia
  • „Akceptuję, co czuję. Pewność Siebie”; I. Filliozat; Wydawnictwo Egmont

Autor: Aleksandra Świdzikowska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *